در ارديبهشت ماه سال 1371 به وسيله هيأت بررسى و شناسائى آثار باستانى شهرستان بيرجند به سعى و كوشش آقايان رجبعلى لباف خانيكى و رسول بشاش، تخته سنگى به ابعاد 3/5*5 متر در روستاى كوچ نهارجان كه در 25 كيلومترى بيرجند واقع است، كشف شد كه بر روى آن مجموعه بى نظيرى از كتيبه‏ها و نقش‏ها با دقت و تيزبينى زيادى مشاهده مى‏شود. سبك و فرم اشكال حك شده متعلق به دوران ميان سنگى (12000-20000 سال پيش) مى‏باشد. اين كتيبه‏ها ونقش‏ها به منزله كتاب تاريخ ارزشمندى است كه فرهنگ و تمدن اين خطه از خاك ميهن اسلامى را از حدود 17 هزار سال پيش تاكنون معرفى مى‏كند.

بر صفحه صاف وعمودى لاخ مزارنقش و نگارهاى فراوانى نقش بسته است كه تعداد قابل تفكيك و شمارش آن به 307 مورد به شرح زير مى‏رسد :

- نقش‏انسان 32 مورد

- نقش حيوان 33 مورد

- نقش گياه 22 مورد

- نقش‏هاى ناشناخته 68 مورد

- علائم ونشانه‏ها 25 مورد

- كتيبه‏پهلوى، اشكانى وساسانى 81 مورد

- كتيبه عربى 34 مورد

- كتيبه فارسى 8 مورد

مطالعات انجام شده بر روى نقش‏ها تابه حال نشان داده است كه اين سنگ نگاره‏ها از قديم‏ترين ايام، جنبه تقدّس داشته و احتمالاً اردشير بابكان به زيارت اين سنگ آمده و نقش قباد ساسانى و همسرش بر روى سنگ حك شده است. اين سنگ نگاره بدون اينكه نقش و نگار آن بر كسى مشخص باشد، از قديم الايام در نزد روستائيان كوچ به تخته سنگ لاخ مزار موسوم بوده است.