شايد اسرار آميزترين پديده تاريخى بيرجند غار چنشت و چهل چاه در روستاى چنشت در 60 كيلومترى جنوب شرقى بيرجند باشد. غار چنشت براساس متون تاريخى، 614 سال پيش به‏وسيله سيد محمد مشعشع كشف شده است. سيد محمد براساس اسنادى كه در دست داشته از عربستان به قهستان مى‏آيد و پس از كشف غار مذكور، نسبت به انتقال اجساد سيد حامد علوى و دو فرزندش و به خاك سپردن آنها در درون يك بقعه كه به اين منظور مى‏سازد، اقدام مى‏كند.

براساس بينش آيةالله آيتى (بهارستان صفحه 63) سيد حامد علوى (الحامدللَّه) احتمالاً فرزند امام جعفر صادق (ع) كه از مبارزين علوى بوده، توسط عمال خليفه عباسى الطابع باللَّه تا چنشت تعقيب و زخمى مى‏گردد و در محل بيتوته خود يعنى غار چنشت به شهادت مى‏رسد.

غار چنشت كه بيش از 59 متر طول دارد شايد هزاران سال پيش، در اثر زلزله دوسمت كوه سربه هم نهاده و فضاهاى متفاوتى ايجاد كرده است. اين فضاها گاه عريض وبه ارتفاع زياد، گاه بسيار تنگ و عبور از آن بسختى انجام مى شود.

در اين غار اجساد مردگان در وضعيت‏هاى مختلف ونيز آثار حيات متفاوتى از قبيل سفال، چوب، پارچه و چرخ نخ ريسى مشاهده شده است. و جود اين اشياء و ديوارهاى گچى برخى‏از نقاط آن بيانگر اين مطلب است كه از اين غار به عنوان پناهگاهى‏در طى اعصار استفاده مى‏شده است. ويااينكه همان طور كه گفته شد، زلزله خانه‏هاى مسكونى را با ساكنان آنها منهدم ساخته است.

در فاصله صد مترى غار چنشت، غار ديگرى به نام چهل چاه مى‏توان ديد كه در آن اجساد 14 نفر مرد و زن و كودك كه احتمالاً پس‏از پناه بردن به غار در آن را گل گرفته و راه فرار آنها را بسته‏اند، ديده مى‏شود.